O mikrobiomie skóry i prebiotykach

Prebiotyki, obok probiotyków i synbiotyków, stały się kluczowym składnikiem innowacyjnych kosmetyków, ukierunkowanych na wsparcie mikrobiomu skóry. Ich rola wzrasta wraz ze zrozumieniem znaczenia homeostazy mikrobiologicznej dla zdrowia i wyglądu skóry.

Mikrobiom skóry – fundament skuteczności prebiotyków

Mikrobiom skóry to złożony układ bakterii, grzybów, wirusów i roztoczy, który zasiedla powierzchnię skóry człowieka. Na 1cm² skóry może przypadać nawet milion mikroorganizmów. Kluczowe grupy bakterii to m.in. Staphylococcus, Corynebacterium, Cutibacterium, a także drożdżaki z rodzaju Malassezia czy roztocza Demodex. Mikrobiom skóry obejmuje zarówno mikroorganizmy korzystne, jak i potencjalnie patogenne, a jego skład jest unikalny dla każdego człowieka, zależny od wieku, płci, miejsca na ciele, środowiska czy rodzaju pielęgnacji.

Kluczowe funkcje mikrobiomu skóry:

• Funkcja ochronna: Mikrobiom wspiera integralność warstwy hydrolipidowej, blokując wnikanie patogenów oraz substancji drażniących. Komensalne bakterie produkują m.in. bakteriocyny i enzymy, które hamują rozwój drobnoustrojów chorobotwórczych.
• Regulacja pH: Mikroorganizmy wytwarzają substancje zakwaszające, co utrzymuje prawidłowe, lekko kwaśne pH skóry (4,7–5,6) i chroni przed namnażaniem się szkodliwych bakterii.
• Wspieranie odporności: Mikrobiom oddziałuje z komórkami odpornościowymi skóry (keratynocyty, limfocyty), uczestniczy w produkcji cytokin oraz peptydów przeciwdrobnoustrojowych, kształtując prawidłowe reakcje immunologiczne.
• Regulacja nawilżenia i sebum: Komensalne bakterie rozkładają sebum do substancji nawilżających, poprawiając równowagę hydrolipidową i elastyczność skóry, łagodząc tendencję do stanów zapalnych czy zmian trądzikowych.
• Regeneracja: Wybrane mikroorganizmy skóry wspomagają naprawę mikrouszkodzeń i przyspieszają gojenie się ran.

Dysbioza skóry 

Zaburzenie równowagi mikrobiomu, tzw. dysbioza, osłabia funkcje ochronne skóry, zwiększa podatność na infekcje i pojawianie się dermatoz, takich jak atopowe zapalenie skóry, łuszczyca czy trądzik. Dysbioza wynika z wpływu czynników środowiskowych (UV, smog), nieprawidłowej pielęgnacji, diety, przewlekłego stresu czy stosowania antybiotyków.

Mechanizm działania prebiotyków na mikrobiom skóry

Prebiotyki to nieprzyswajalne dla człowieka związki, najczęściej polisacharydy lub oligosacharydy (np. inulina, alfa-glukan, ksylitol, maltodekstryna), które stanowią pożywkę dla pożytecznej flory skórnej.

Po nałożeniu na skórę:

• Stymulują wzrost pożądanej mikroflory (Lactobacillus, Bifidobacterium), odbudowując prawidłowy mikrobiom.
• Hamują rozwój patogenów dzięki wspieraniu produkcji substancji bakteriostatycznych przez komensalne bakterie.
• Wzmacniają barierę ochronną skóry, pośrednio wspierając regenerację, utrzymanie prawidłowego pH oraz gospodarki hydrolipidowej.
• Wpływają na odporność skóry poprzez stymulację interakcji mikrobiomu zkomórkami immunologicznymi, ograniczając reakcje alergiczne i zmniejszając produkcję cytokin prozapalnych.
• Zapobiegają dysbiozie, ograniczając negatywne skutki środowiskowe i pielęgnacyjne.

Praktyczne zastosowania – jak wspierać mikrobiom w gabinecie i pielęgnacji domowej

Prebiotyki są stosowane w kremach, serach, balsamach, żelach myjących, szamponach, głównie w produktach do skóry wrażliwej, atopowej, trądzikowej i alergicznej.

Rola prebiotyków w pielęgnacji i terapii:

• Wzmocnienie i odbudowa funkcji ochronnych: Regularna pielęgnacja z prebiotykami sprzyja trwałemu odbudowaniu mikrobiomu i barier ochronnych skóry, dzięki czemu staje się ona bardziej odporna na czynniki zewnętrzne.
• Łagodzenie i regeneracja: Kosmetyki prebiotyczne sprawdzają się w terapii przewlekłych dermatoz oraz po zabiegach inwazyjnych, gdy naturalna flora bakteryjna jest naruszona lub osłabiona.
• Pielęgnacja całoroczna: Włączenie dbałości o mikrobiom do codziennej pielęgnacji to jeden z fundamentów zdrowej skóry, zarówno w praktyce gabinetowej, jak i codziennych rytuałach domowych klienta.
• Zapobieganie nawrotom zmian skórnych: Prebiotyki wspomagają utrzymanie rezultatów zabiegów, ograniczając możliwość rozwoju dysbiozy i nawrotów stanów zapalnych.

Najczęściej stosowane prebiotyki w kosmetologii

Synbiotyki – synergizm działania

Synbiotyki w kosmetykach to połączenie probiotyków — czyli żywych (lub ich fragmentów, np. lizatów) szczepów korzystnych bakterii skóry, oraz prebiotyków — substancji odżywczych i pożywek stymulujących wzrost i aktywność tych bakterii. Takie połączenie nie jest zwykłym sumowaniem efektów, lecz pozwala na synergistyczne działanie, czyli wzajemne wspieranie się składników, co prowadzi do bardziej efektywnej odbudowy i stabilizacji zdrowego mikrobiomu skóry oraz lepszego funkcjonowania naturalnej bariery ochronnej skóry.

Mechanizm synergizmu synbiotyków w kosmetologii można opisać następująco:

• Dostarczanie korzystnych szczepów bakterii (probiotyki): Synbiotyki wprowadzają specyficzne, korzystne mikroorganizmy, które mogą kolonizować powierzchnię skóry, konkurując z patogenami oraz produkując substancje antybakteryjne i immunomodulujące.
• Stymulacja wzrostu i aktywności tych bakterii (prebiotyki): Prebiotyki stanowią “pożywkę” selektywnie wspierającą namnażanie i metaboliczną aktywność korzystnych szczepów probiotycznych, co zwiększa ich zdolność do przylegania do skóry i produkcji korzystnych metabolitów.
• Wzmacnianie bariery ochronnej skóry: Poprzez synergistyczne działanie pre- i probiotyków synbiotyki pomagają utrzymać lub przywrócić prawidłowe pH skóry, wspierają hydrolipidową barierę ochronną oraz zmniejszają stan zapalny i podrażnienia.
• Regulacja układu immunologicznego skóry: Synbiotyki wpływają na interakcje mikrobiomu z komórkami odpornościowymi skóry, ograniczając reakcje alergiczne i produkcję cytokin prozapalnych, a tym samym wspierając homeostazę immunologiczną.
• Ochrona przed dysbiozą: Łączenie pre- i probiotyków w jednym produkcie przeciwdziała negatywnym skutkom czynników środowiskowych (UV, zanieczyszczenia) i pielęgnacyjnych, które mogą zaburzać skład mikrobiomu, co pomaga w zapobieganiu nawrotom stanów zapalnych i dermatoz.

Zalecenia

Stosowanie kosmetyków z prebiotykami jest szczególnie wskazane:

• osobom z zaburzoną równowagą mikrobiomu i naruszoną barierą ochronną,

• klientom po zabiegach kosmetologicznych,

• pacjentom z przewlekłymi dermatozami (AZS, trądzik, łuszczyca),

• wszystkim narażonym na działanie szkodliwych czynników środowiskowych.

Regularna pielęgnacja z prebiotykami wspiera mikrobiom, wzmacnia barierę ochronną, łagodzi dolegliwości skórne i wspomaga regenerację. Nowoczesna kosmetologia – oparta na wsparciu ekosystemu mikrobiologicznego skóry – stanowi przyszłość skutecznych, holistycznych działań gabinetowych i codziennej profilaktyki. Integracja troski o mikrobiom z terapiami i pielęgnacją jest potwierdzona licznymi badaniami naukowymi i przynosi wymierne korzyści zarówno w aspekcie zdrowia, jak i estetyki skóry.

Czy zaciekawił Cię ten temat ?